Opdrachtgevers:

Flora- en faunawet

Flora- en faunawet

De Flora- en faunawet daarentegen geldt overal in heel Nederland en dus ook in gebieden die beschermd worden door de Natuurbeschermingswet. De Flora- en faunawet geldt altijd en voor iedereen, dus ook voor particulieren, in tuinen en gebouwen.

Belangrijke aspecten uit deze wet voor hoveniers en groenvoorzieners zijn:
Zorgplicht (geldt altijd voor alle inheemse soorten).
Bevoegd gezag is de Rijksoverheid.
- Het is een verbodswet waarbij in eerst instantie personen worden beboet bij een
  overtreding.
- Alle inheemse planten en dieren zijn beschermd. Voor sommige soorten geldt een
  zwaardere bescherming en andere zijn weer vrijgesteld van de verboden uit de wet.
- Voor vogels die zeer honkvast zijn, is aanvullend beleid opgesteld.
- Vrijstellingen, ontheffingen en ontheffing op basis gedragscode zijn instrumenten uit deze
  wet.

Zorgplicht
De Flora- en faunawet is bedoeld om inheemse soorten te beschermen. Het gaat erom dat het voortbestaan van de soort niet in gevaar komt. Alle soorten hebben een eigen rol in het ecosysteem en dragen bij aan de biodiversiteit. Het doel van de Flora- en faunawet is het in stand houden van de planten- en diersoorten die in het wild voorkomen om daarmee een bijdrage te leveren aan de landelijke biodiversiteitdoelstellingen. Een tweede doel van de wet is dat álle in het wild levende planten en dieren in principe met rust worden gelaten, niet alleen de zeldzame soorten.

De zorgplicht (artikel 2 van de wet) houdt in dat iedereen ‘voldoende zorg’ in acht moet nemen voor alle in het wild voorkomende (en dus niet alleen de beschermde) dieren en planten en hun leefomgeving. Dit is een algemene gedragseis die voor iedereen geldt.

Uitgangspunt is de volgende prioriteit:
1. Voorkomen nadelige effecten.
2. Beperken nadelige effecten.
3. Ongedaan maken schade.

Belangrijk is om bij de uitvoering van werkzaamheden te kunnen aantonen dat er zorgvuldig is gehandeld. Zie verder bij punt 2 en certificering.

Bevoegd gezag is Rijksoverheid (RvO)
De Flora- en faunawet heeft invloed op alle activiteiten die een negatief effect kunnen hebben op de gunstige staat van instandhouding van inheemse planten en dieren en hun vaste rust- en verblijfplaatsen. Dit geldt voor zowel overheden, bedrijven als particulieren. Voor gemeenten geldt dat zij hier wel taken hebben, maar geen bevoegdheden. De Rijksoverheid (de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Rvo) treedt op als het bevoegd gezag. Met het ingaan van de nieuwe Wet Natuurbescherming wordt dit vooral de provincie.

Verbodswet en economisch delict
De Flora- en faunawet is – in tegenstelling tot vele andere wetten – een verbodswet en geen gebodswet. Overtreding van de Flora- en faunawet is een economisch delict waarbij op basis van ‘strafrecht’ boetes worden gegeven en/of vervolging optreedt. Ook kan op basis van bestuursrecht bestuursdwang worden opgelegd. Personen worden individueel aansprakelijk gesteld en eventuele opdrachtgevers kunnen te maken krijgen met aansprakelijkheid en vervolgschade.

De verboden moeten ervoor zorgen dat in het wild levende planten en dieren zoveel mogelijk met rust worden gelaten. Handelingen die de wet verbiedt zijn:
- plukken, vangen en doden (artikel 8 en 9);
- verstoren (artikel 10);
- vernielen van leefgebied, nesten en holen (artikel 11);
- weghalen van eieren (artikel 12);
- bezit en handel (artikel 13).

Wat is beschermd?
Alle inheemse fauna en flora is beschermd op basis van het ’nee, tenzij’-principe. Dit betekent bescherming van:
- vrijwel alle zoogdieren;
- alle reptielen en amfibieën;
- alle vogels;
- enkele vissen;
- enkele insecten en weekdieren;
- enkele vaatplanten.

De wet maakt hierbij onderscheid in 3 categorieën van bescherming:
- vrijgestelde soorten (tabel 1, hier geldt alleen de algemene zorgplicht);
- beschermde soorten (tabel 2, hiervoor geldt bij ontheffingsaanvragen een lichte toets);
- zwaar beschermde soorten (tabel 3, hiervoor geldt bij ontheffingsaanvragen een lichte
  toets).

De voorkomende soorten per tabel zijn te vinden op de website van het Ministerie.

NB. Rode lijsten hebben een signaleringsfunctie en geen juridische status. Het is een beleidskader dat aangeeft of soorten bedreigd of kwetsbaar zijn of sterk in aantal achteruit gaan. Plaatsing op de Rode lijst betekent daarom niet automatisch dat de soort beschermd is.

Beleid jaarond beschermde vogelnesten

Het ministerie hanteert voor vogels die sterk worden bedreigd of waarvan gebleken is dat zij moeilijk mitigeren specifiek beleid. Voor vogels met jaarrond beschermde nesten*) wordt alleen ontheffing verleend voor wettelijk belangen uit de Vogelrichtlijn (bescherming flora en fauna, veiligheid luchtverkeer, volksgezondheid of openbare veiligheid). In alle andere gevallen zijn de activiteiten alleen uit te voeren wanneer er voldoende mitigerende maatregelen worden genomen om te zorgen dat de functionaliteit van de voortplantings- en/of vaste rust- en verblijfplaats van de soort behouden blijft. De mitigerende maatregelen moeten vooraf worden beoordeeld door het bevoegd gezag. De goedkeuring wordt in de vorm van een afwijzing van de ontheffingsaanvraag gedaan.

*) Het betreft de volgende soorten Boomvalk, Buizerd, Gierzwaluw, Grote gele kwikstaart, Havik, Huismus, Kerkuil, Oehoe, Ooievaar, Ransuil, Roek, Slechtvalk, Sperwer, Steenuil, Wespendief en Zwarte wouw

Instrumenten Flora- en faunawet
De Flora- en faunawet kent de volgende instrumenten om vrijgesteld te worden van de verboden van de wet:
ontheffing;
vrijstelling;
- vrijstelling op basis van gedragscode.

Ontheffing
Een ontheffing hoeft alleen te worden aangevraagd indien één of meerdere verboden uit de wet door de voorgenomen activiteiten worden overtreden en er dus daadwerkelijk sprake is van schade of nadelige invloed op de aanwezige soorten.
Uit een ontheffingsaanvraag moet duidelijk blijken om welke soorten en activiteiten het gaat, wat het effect op de soorten is en welke maatregelen genomen zullen worden om schade te voorkomen, te beperken of ongedaan te maken. Dit vraagt om een deskundige ecologische onderbouwing. Een ontheffing geldt in principe voor 1 project en eenmalige werkzaamheden.

Vrijstelling
Een algemene vrijstelling van de ontheffingsplicht geldt voor soorten opgenomen in tabel 1. Hier geldt alleen de algemene zorgplicht.

Gedragscode
Met een door de minister goedgekeurde gedragscode is voor de in de gedragscode beschreven activiteiten een vrijstelling voor een periode van 5 jaar mogelijk. Vooral voor regelmatig terugkerende werkzaamheden in terreinen waar beschermde soorten voorkomen zorgt het inzetten van een gedragscode ervoor dat er niet telkens opnieuw ontheffingen moeten worden aangevraagd.

Branchevereniging VHG en Stadswerk hebben gezamenlijk de ‘Gedragscode Flora- en faunawet bestendig beheer en onderhoud groenvoorzieningen’ en de ‘Gedragscode ‘Ruimtelijke Ontwikkeling en Inrichting’ opgesteld. Deze gedragscodes bevatten richtlijnen over hoe om te gaan met inheemse flora en fauna en bevatten een algemene stappenplan. Ieder gebruiker van de gedragscode maakt met een ‘Plan van aanpak Flora- en faunawet’ de verbinding met zijn eigen werkzaamheden.

Er zijn ook andere gedragscodes zoals voor bos- en natuurbeheer en voor het onderhoud van watergangen. Vaak schrijft een opdrachtgever voor welke gedragscode van toepassing is. Als groenvoorzieningsbedrijf kun je wanneer er geen gedragscode wordt voorgeschreven ook zelf aangeven volgens welke gedragscode je gaat werken. Legt dit in het contract of overeenkomst met je klant ook vast en handel ernaar.

VHG/Stadswerk gedragscode voor bestendig beheer is in 2014 herzien en goedgekeurd. Deze geldt tot 29 oktober 2019.

VHG/Stadswerk gedragscode voor ruimtelijke ontwikkelingen geldt nog tot 31 december 2016 (is tijdelijke verlengd). Er wordt momenteel gewerkt aan een herziening.

Link naar toepassing gedragscodes

 

Delen op:

Maak kennis
met de VHG Groepen

Leden VHG

Ontdek de voordelen van het VHG-lidmaatschap. Bekijk het nieuws, de agenda, publicaties en handige tools.

Ga naar leden VHG

Zakelijke opdrachtgevers

Voor elk groenproject de juiste VHG-professional. Van ontwerp en advies tot realisatie, beheer en onderhoud.

Ga naar zakelijke opdrachtgevers

Consumenten

Uw VHG-hovenier zorgt voor meer tuinplezier. U bent verzekerd van vakmanschap, deskundig advies én garantie.

Ga naar consumenten