Opdrachtgevers:

Soortbescherming

Soortbescherming

De soortbescherming geldt overal in heel Nederland en geldt altijd en voor iedereen, dus ook voor particulieren en in tuinen en gebouwen. Belangrijke aspecten uit dit onderdeel uit de Wet natuurbescherming voor hoveniers en groenvoorzieners zijn:

Zorgplicht (geldt altijd voor alle inheemse soorten).
Bevoegd gezag is de provincie en soms de Rijksoverheid.
- Het is een verbodswet waarbij in eerst instantie personen worden beboet bij een
  overtreding.
- Alle inheemse planten en dieren zijn beschermd. Voor sommige soorten geldt een
  zwaardere bescherming en andere zijn weer vrijgesteld van de verboden uit de wet.
- Vrijstellingen, ontheffingen en vrijstelling op basis gedragscode zijn instrumenten uit deze
  wet.
- Er wordt alleen ontheffing verleend indien sprake is van een wettelijke belang. Deze
   verschillen per soortgroep. 

Zorgplicht
De Wet natuurbescherming is bedoeld om inheemse soorten te beschermen. Het gaat erom dat het voortbestaan van de soort niet in gevaar komt. Alle soorten hebben een eigen rol in het ecosysteem en dragen bij aan de biodiversiteit. Het doel van de wet is het in stand houden van de planten- en diersoorten die in het wild voorkomen om daarmee een bijdrage te leveren aan de landelijke biodiversiteitdoelstellingen. Een tweede doel van de wet is dat álle in het wild levende planten en dieren in principe met rust worden gelaten, niet alleen de zeldzame soorten.

De zorgplicht (artikel 1.11 van de wet) houdt in dat iedereen ‘voldoende zorg’ in acht moet nemen voor alle in het wild voorkomende (en dus niet alleen de beschermde) dieren en planten en hun leefomgeving. Dit is een algemene gedragseis die voor iedereen geldt. Uitgangspunt is de volgende prioriteit:

1. Voorkomen nadelige effecten.
2. Beperken nadelige effecten.
3. Ongedaan maken schade.

Belangrijk is om bij de uitvoering van werkzaamheden te kunnen aantonen dat er zorgvuldig is gehandeld. Zie verder bij 'Wat is beschermd?' en certificering.

Bevoegd gezag is provincie en soms Rijksoverheid
De Wet natuurbescherming heeft invloed op alle activiteiten die een negatief effect kunnen hebben op de gunstige staat van instandhouding van inheemse planten en dieren en hun vaste rust- en verblijfplaatsen. Dit geldt voor zowel overheden, bedrijven als particulieren. Voor gemeenten geldt dat zij hier wel taken hebben, maar geen bevoegdheden. Sinds 1 januari 2017 bepalen de provincies voor hun gebied wat wel en niet mag in de natuur. En zij zorgen voor de vergunningen en ontheffingen. De provincies zijn dus het bevoegd gezag en in sommige gevallen (bv rijkswateren) is dit de Rijksoverheid (de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Rvo).

Verbodswet en economisch delict
De Wet natuurbescherming is – in tegenstelling tot vele andere wetten – een verbodswet en geen gebodswet. Overtreding van deze wet is een economisch delict waarbij op basis van ‘strafrecht’ boetes worden gegeven en/of vervolging optreedt. Ook kan op basis van bestuursrecht bestuursdwang worden opgelegd. Personen worden individueel aansprakelijk gesteld en eventuele opdrachtgevers kunnen te maken krijgen met aansprakelijkheid en vervolgschade.

De verboden moeten ervoor zorgen dat in het wild levende planten en dieren zoveel mogelijk met rust worden gelaten. In de tabel zijn de handelingen aangegeven die de wet verbiedt.

Essentie van de verboden Wet Natuurbescherming

(in de kolommen achter de verboden staan de verwijzingen naar de wetsartikelen)

Europese soorten

Nationale
soorten

Het is verboden …

Vogels

Dieren

Planten

Dieren

Planten

Specifieke beschermde soorten te doden of te vangen

3.1.1

3.5.1

 

3.10.1a

 

De voortplantingsplaats of rustplaats te beschadigen, vernielen of wegnemen

3.1.2

3.5.4

 

3.10.1b

 

Eieren te beschadigen, rapen of bezitten

3.1.3

3.5.3

 

 

 

Specifieke beschermde soorten te verstoren

3.1.4

3.5.2

 

 

 

Specifieke beschermde planten te plukken, verzamelen, afsnijden, ontwortelen, vernielen

 

 

3.5.5

 

3.10.1c


LET OP: Bij verstoren is de term opzettelijk verstoren toegevoegd. Wanneer iemand zich er bewust van zou moeten zijn dat zijn handelen tot overtreding van de wet leidt is er sprake van een overtreding.

Wat is beschermd?
Alle inheemse fauna en flora is beschermd op basis van het ’nee, tenzij’-principe. Dit betekent bescherming van:

- Alle in het wild levende vogels (Europese bescherming volgens de Vogelrichtijn).
- In het wild levende soorten genoemd in de Europese Habitatrichtlijnen, Bijlage IVa en in
  de Verdragen van Bern II en Bonn I.
Alle Nationaal beschermde soorten volgens bijlage A  uit de wet.

Met name een groot deel van de thans beschermde planten uit de voormalige tabel 2 zijn nu niet meer beschermd. Ernstig bedreigde en bedreigde dagvlinders en libellen zijn toegevoegd.

Bij broedvogels is verstoring van nesten alleen nog verboden indien de gunstige staat van instandhouding in het geding is (er is sprake van een wezenlijke invloed op de populatie). Voor vernielen of wegnemen van nesten geldt nog steeds dat dit niet mag als het nest in gebruik is.

Alleen bij wettelijke belangen ontheffing mogelijk
Het beperken en/of ongedaan maken van schade mag volgens de wet alleen bij projecten waarbij sprake is van één of meerdere erkende belangen (is er sprake van noodzaak). Dit in relatie tot de beschermingsstatus van de aanwezige soorten, zie tabel. Er zal dus alleen een ontheffing worden verleend wanneeer er een van de genoemde belangen geldt. In andere gevallen zal dus natuurinclusief gewerkt moeten worden waarbij de soorten geen nadelige gevolgen van de activiteit mag ondervinden.

 

Vogels

Habitat
richtlijnsoort

Nationale soorten

Belangen/Redenen/Voorwaarden

art 3.3.4

art 3.8.5

art 3.10.2
(art 3.8.5)

Volksgezondheid

X

X

X

Openbare veiligheid

X

X

X

Veiligheid van het luchtverkeer

X

 

 

Bescherming wilde flora en fauna

X

X

X

Dwingende redenen van groot openbaar belang (sociaal, economisch, wezenlijk gunstig effect voor milieu)

 

X

X

Het algemeen belang

 

 

X


NB. Rode lijsten hebben een signaleringsfunctie en geen juridische status. Het is een beleidskader dat aangeeft of soorten bedreigd of kwetsbaar zijn of sterk in aantal achteruit gaan. Plaatsing op de Rode lijst betekent daarom niet automatisch dat de soort beschermd is.

Delen op:

Maak kennis
met de VHG Domeinen

Leden VHG

Ontdek de voordelen van het VHG-lidmaatschap. Bekijk het nieuws, de agenda, publicaties en handige tools.

Ga naar leden VHG

Zakelijke opdrachtgevers

Voor elk groenproject de juiste VHG-professional. Van ontwerp en advies tot realisatie, beheer en onderhoud.

Ga naar zakelijke opdrachtgevers

Consumenten

Uw VHG-hovenier zorgt voor meer tuinplezier. U bent verzekerd van vakmanschap, deskundig advies én garantie.

Ga naar consumenten